SUV

La usona SUV (sport utility vehicle) estas moderna speco de aŭto: simila al ‘bienaŭto’ (station wagon, estate car), sed kun la ĉasio de malpeza ŝarĝaŭto.
Kutime ĝi havas pelpotencon en ĉiuj kvar radoj, kio ebligas veturadon sur malebena tereno. Pro tio en Britujo oni uzas la nomon 4WD (four-wheel drive) aŭ 4×4 (four-by-four). Se oni uzas tiujn veturilojn en la urbo tiu kapablo estas nenecesa kaj energimalŝpara, kaj slange ni nomas ilin Chelsea tractors.
Alia nomo estas off-road vehicle (veturilo uzebla sur senvoja tereno).
En Esperanto ni havas la nomon ĵipo, sed ĵipo estas malgranda, kaj cetere markonomo. Ĉu oni povus nomi ankaŭ Land Rover ĵipo? Aŭ RAV4?
Laŭvorte oni povus traduki SUV kiel sportutilveturilo. Tamen pli konvena estus la esprimo sportaŭto. Aŭ ĉu tio pensigus pri vetkuraŭtoj?

la aŭtisma spektro

La psika perturbo (malordo) autism estis nekonata en la tempo de Zamenhof, kaj relative nova koncepto kiam mi verkis la unuan eldonon de la vortaro (eld. 1969). Tiam, se mi ne eraras, ekzistis mallongviva E-eldonaĵo kun la titolo Aŭtismo, sed ĝi celis ‘aŭtistojn’ kaj temis pri aŭtomobiloj kaj aŭtomobilado. Por eviti hominiman konflikton mi kreis kaj proponis por la perturbo la nomon memismo. Tiu propono ne sukcesis.
Intertempe oni dediĉis multe da atento al la psika perturbo, ĉiulingve sub la nomo autisme, Autismus, autismo ktp, kaj ni ne plu nomas automobilismon per tiu nomo.
La vikipedia artikolo pri la psika perturbo prave nomiĝas aŭtismo.
Oni parolas pri la aŭtisma spektro, en kiu milda formo de la perturbo nomiĝas sindromo de Asperger.
Iuj aŭtismuloj (kaj eble ankaŭ neaŭtismuloj) havas alian sindromon, angle savant syndrome, en kiu ili posedas brilan talenton en unu fako sed ne en aliaj. Ekzemple, tia persono povas eble brile matematiki aŭ desegni aŭ lerni lingvojn, sed samtempe eble eĉ ne povas lavi sin kaj vesti sin. (Pli frue en la angla oni diris idiot savant.) Germane tio nomiĝas Inselbegabung (insula talento), sed en multaj aliaj lingvoj oni uzas la formon savant aŭ simile.
Savant estas la franca vorto por ‘klerulo, erudiciulo’. Pro homonimoj ni kredeble ne povas uzi la esperantigojn savano, savanto.
Vikipedio havas artikolon kun la titolo Sciegula simptomaro, sed la koncerna elektronika dosiero havas la titolon Erudicio-sindromo.
Tiuj nomoj ne estas tute kontentigaj. Aparte maloportuna estas la pluformaĵo sciegulo-sindromaruloj, kiun ni trovas en la artikolo.
Kion fari?

tofu

Kiel ni nomas la specon de kazeo faritan el sojfaboj?
En la angla ĝi nomiĝas tofu, laŭ la japana 豆腐, latinletere toohu aŭ tōfu. (La japana silabo ふ aŭ フ estas fonetike [ɸɯ], latinigita kiel hu aŭ fu.)
Estas uzata ankaŭ la esprimo bean curd.

La japana vorto devenas de la samskriba ĉina vorto dòufu, el dòu 豆 ‘fabo’ kaj fǔ 腐 ‘putra’.
En la korea tiu vorto fariĝis 두부 tupu.
Kiel prave konstatas Vikipedio,

Esperantigo de tiu radiko ankoraŭ ne stabilas, do oni renkontas tofuo, toŭfuo, eĉ tohuo kaj eble aliajn. Krome iuj vortaroj kaj homoj uzas sojkazeo, el jam-ekzistantaj radikoj.

Ŝajnas, ke en ĉiuj eŭropaj lingvoj ĝi nomiĝas tofu. Por Esperanto la E-Japana Vortaro (2006) preferas la formon tofu/o, kaj mi emas konsenti.
Aliflanke la BonaLingvistoj certe preferos sojkazeo.

subsidiary, subsidiarity

La ordinara signifo de la angla adjektivo subsidiary estas ‘akcesora, duaranga, sekundara’. All other issues are subsidiary to this one = Ĉiuj aliaj demandoj estas akcesoraj al ĉi tiu.
La ordinara signifo de la samforma substantivo estas ‘filio, filia kompanio’. One of our Japanese subsidiaries = unu el niaj japanaj filioj.
Al la angla adjektivo ordinare ne respondas abstrakta substantivo. Ni ordinare ne parolus pri “the subsidiarity of this issue”.
Tamen lastatempe pro Eŭropa Unio estas multe uzata la vorto subsidiarity, en specialigita senco. Temas pri la principo, ke multajn decidojn rajtas fari la membro-ŝtatoj, ne la Unio mem. Al tiu substantivo ordinare ne respondas adjektivo: ŝajnas al mi, ke ni ordinare ne dirus (tiusence) “this decision is a subsidiary one”.

Kiel traduki subsidiarity? Troviĝas artikolo en Vikipedio kun la titolo subsidiareco.
Pri tiu vorto okazis pasintjare diskuto en Ipernity. Paŭl Peeraerts atentigis, ke jam dek jaroj ĝi estas uzata:

Tiel nova la "neologismo" ne estas. Jam en la jarkolektoj de Monato de la fino de la pasinta jarcento (!) aperas la vorto "subsidiareco".

Okazis diskuto ankaŭ en la grupo La Bona Lingvo, kiel Renato Corsetti argumentis por “malcentr(ig)a decidpovo”. Mi opinias, ke ordinare sufiĉus malcentra decidado.
Tamen pro la uzateco de la ‘neologismo’ mi metas

subsidiarity malcentra decidado, subsidiareco

Majstro nemajstra

Unu grava gramatika diferenco inter la angla kaj Esperanto estas tio, ke en la angla oni amase kreas kunmetaĵojn (kombinojn) el substantivoj, kiujn oni tamen skribas kiel apartajn vortojn. Tiel ekzemple oni havas newspaper article (artikolo en gazeto, gazetartikolo), library book (libro el biblioteko, biblioteklibro), application form (aliĝilo, laŭelemente ‘sinpropono formularo’), football team (futbalteamo).
Tio ne ekzistas en Esperanto. Estus erare skribi *biblioteko libro, *gazeto artikolo, *aliĝo formularo, *futbalo teamo. En Esperanto tio devas esti aŭ unu vorto (gazetartikolo), aŭ A-vorto plus O-vorto (gazeta artikolo), aŭ prepoziciaĵo (artikolo el gazeto).
Oni povas foje skribi la unuvortan kunmetaĵon per streketo: Esperanto-asocio. Tamen la esprimo *Esperanto asocio estus erara. Ĉi tiu blogo nomiĝas vortaro-blogo, ne *vortaro blogo.

Ekzistas escepto ĉe “nominacio”: la monato septembro, la urbo Londono, la rivero Tamizo, mia frato Tomaso. Tie povas esti du substantivoj sen eksplicita ligilo.

Hieraŭ anonima komentanto de mia blogo atentigis pri Reta Terminaro — bone, ĉar mi ne konis ĝin. En ties ĉefpaĝo troviĝas ligilo al la plurlingva vortaro Majstro, kiun mi ankaŭ ne konis.
La supera titolo ĉe la ĉefpaĝo de Majstro tekstas Majstro Aplikaĵoj. Tiu vortkonstruo estas erara. Alklakinte la butonon “esperanto”, vi legas Majstro Tradukvortaro. Same tiu vortkonstruo estas erara.
La retpaĝaro mem ŝajnas esti bona kaj utila. Kiel bedaŭrinde, ke ĝi prezentas sin misgramatike!

karamboli kun stelo

La bildo montras tropikan frukton, eksportatan nun ankaŭ al netropikaj landoj. En la anglaj superbazaroj oni nomas ĝin starfruit, ĉar se oni ĝin laŭlarĝe tranĉas ĝi havas la formon de kvinpinta stelo.
La anglalingva Wikipedia prezentas ĝin sub la nomo carambola. Same, la esperanta Vikipedio nomas ĝin karambolfrukto.
Botanike ĝi estas la frukto de Averrhoa carambola, arbo origine el Indonezio kaj la hinda subkontinento. Sekve PIV2 nomas ĝin averoo (kaj eĉ aldonas bildon).
Se juĝi laŭ alilingvaj vikipedioj, en la naciaj lingvoj ĝi plej ofte havas aŭ nomon kun la radiko carambola ~ karambola aŭ kunmetitan nomon, laŭelemente stel + frukt. Mi suspektas, ke nur la fakuloj konas la sciencan nomon.
La Esperanta radiko karambol/ jam havas alian signifon (= kolizii, ktp). Do por uzi ĝin necesus nepre aldoni -frukto (respektive -arbo).
Troviĝas diskuto ĉi tie.
La plej eleganta solvo, laŭ mi, estus popularigi en Esperanto la nomon stelfrukto.

stereo

En la moderna ĉiutaga angla lingvo, la vorto stereo havas du ĉefajn signifojn. Ambaŭ rilatas al stereofonio, “tekniko de reproduktado de registritaj aŭ dissenditaj sonoj, kiu donas la impreson de aŭda reliefo”. La unua estas supozeble mallongigo de stereo system:

a stereo with two good speakers

I like listening to music on my car stereo

a personal stereo (= Walkman, iPod etc)

La dua estas mallongigo de stereophonic, stereophony:

a stereo record

listening in stereo

Por ambaŭ sencoj mi ne vidas kialon ne rekoni la esperantigon stere/o:

stereo kun du bonaj laŭtparoliloj

mi ŝatas aŭskulti muzikon per la stereo de mia aŭto

persona stereo

stereo-disko

aŭskulti en stereo, aŭskulti steree

PIV2 donas al ni nur prefikson stereo/ (~kemio, ~mikroskopo) kaj la radikon sterefoni/. Ŝajnas al mi dezirinde rekoni ankaŭ ordinaran vorton stere/o, kiel mallongigon de sterefonia ekipaĵo aŭ de stereofonio.
Eventuala malavantaĝo de tiu solvo estus, ke ni havus radikon stere/ apud prefikso stereo/. Sed similaĵon ni toleras ĉe aŭt(o)/ kaj fot(o)/.
La proponoj de Benson (stereofoniilo, stereoilo) estas plumpaj kaj preskaŭ neuzataj.